Blog: Geomorfologische kartering op Rottumerplaat

Het doel van dit bezoek aan het eiland is een veldvalidatie van de geomorfologische kartering van kombergingsgebied Huibertgat die op basis van luchtfoto’s is gemaakt. Tijdens deze kartering is vooral gekeken naar de grenzen tussen hoog- en laagdynamische gebieden; de overgangen tussen zandige en slibrijke gebieden; de groene stranden en de verschillende duintypen.

Waarom een geomorfologische kartering?

De geomorfologische kartering is onderdeel van de Ecotopenkaarten die Rijkswaterstaat maakt. Raven Cammenga, Waterkwaliteits adviseur marien (Rijkswaterstaat Noord Nederland) geeft heldere voorbeelden van het gebruik van de kaarten:

“De ecotopenkaart is voor mij een belangrijk instrument bij het beantwoorden van vele beheer- en adviesvragen. Het is ook een bron van informatie over oppervlakte vragen, bijvoorbeeld als ik wil weten hoeveel hectare getijdengebied aanwezig is; hoeveel hectare er van een bepaald ecotoop – bijv. Embryonale duinen - aanwezig is per komberging; hoeveel hectare zand of slib er in het litoraal of op de kwelders is. Deze vragen komen voort uit bijvoorbeeld de doelstelling-docu­menten van de Kader Richtlijn Water. Ook gebruik ik de ecotopenkaart als er vragen uit de omgeving komen, bijvoorbeeld over zeegras. Dan leg ik de ecotopenkaart naast de kansenkaart zeegras om te zien welke Ecotopen er in de kansrijke gebieden zijn.”

Wat is er gedaan tijdens het werkbezoek?

Op de bovenstaande afbeelding zijn de looproutes te zien van de drie werkdagen. Totaal 25km. De rode bolletjes zijn opname punten, vastgelegd met de ESRI Field Maps app. De dunne gele lijntjes zijn de grenzen van de geomorfologische eenheden.

Wat heeft het werkbezoek opgeleverd?

De karteerdefinities voor de verschillende type duinen zijn op basis van dit werkbezoek uitgewerkt. Eerder waren er drie duintypen: “Gesloten duin, open duin en Embryonaal duin” inmiddels is gebleken dat de onderstaande termen beter in een werkwijze te passen zijn.:

• Duin (D1a) = meer dan 50% begroeiing,
• Hoogdynamisch duin (D1b) = minder dan 50% begroeiing gedomineerd door Helm en,
• Embryonaal duin (D1c)” = de lagere priele duinvormen gedomineerd door Biestarwegras.

In onderstaande figuur de drie duintypen terug in de kartering van de luchtfoto. De luchtfoto vormt de basis van de kartering. Conclusie van het werkbezoek is dat ook in het veld deze typen goed te herkennen zijn en geschikt zijn voor validatie in het veld.

Monitoring van een natuurlijk systeem

Natuurlijk maakt de natuur het soms lastig door de vele overgangsvormen tussen de duintypen en duin/kwelder. Als we deze werkwijze consequent aanhouden kunnen straks kaarten onderling goed vergeleken kunnen worden.

Hieronder een voorbeeld van waar het “Embryonale duin” overgaat in lager gelegen “Groen strand pionier”.

Het werkbezoek was ook zeer nuttig (voor de nieuwe karteerders) om in het veld te zien dat niet alles wat rood oplicht op de CIR foto (groen in het echt) kweldervegetatie is. Hieronder is een mosselbank te zien. De vele diatomeeën en wieren zorgen voor heel veel reflectie (knalrood op de luchtfoto). Dit gebied valt onder Laag dynamisch slibrijk (P1a2). Biota zoals oesterbanken vormen geen onderdeel van de kartering. Voor schelpdierbanken in kaart is de Schelpdiermonitor van de WUR de voornaamste bron.

Footnote

Het was een bijzonder voorrecht om een paar dagen op een onbewoond eiland de vrijwel onaangetaste natuur te mogen beleven. Bijzonderheden: Er is een Noordkromp (schelp) gevonden en fraai stuk Barnsteen. De vogelwachters zagen in de twee weken dat ze er verbleven 113 vogelsoorten en tijdens de Hoogwater Vlucht Plaats telling op eind aug maar liefst 50.000 wadvogels.

Het volgende werkbezoek geomorfologie duurt nog even. Over 6 jaar, in augustus 2032, komen we weer terug voor de nieuwe karteercyclus!

Edwin Paree (Meetnetbeheerder Rijkswaterstaat, Centrale Informatie Voorziening) edwin.paree@rws.nl