Onderzoek: doorsteek Zuiderspruit voor Vaargeul Ameland nu niet realiseerbaar
Rijkswaterstaat en Deltares hebben binnen het kennisprogramma Beheer en Onderhoud Waddenzee onderzocht of het verleggen van de vaarroute tussen Holwerd en Ameland kan helpen om het baggeronderhoud te verminderen. Uit het onderzoek blijkt echter dat deze optie geen haalbare oplossing is en dat mogelijke voordelen niet opwegen tegen de nadelen.
De huidige route kent meerdere knelpunten waar veel gebaggerd moet worden of waar de bevaarbaarheid onder druk staat. Een mogelijke verbetering leek het middelste gedeelte van de vaarroute (bij VA33) met een kortsluitgeul te verbinden met de geul Zuiderspruit, zodat op een kleiner deel van de vaarroute onderhoud nodig is.
Grote ingrepen nodig voor nieuwe mogelijke route
Voor de aanleg van een nieuwe verbinding moet veel zand en slib worden verwijderd, omdat de bodem momenteel erg ondiep is. Om de doorsteek mogelijk te maken, is een eerste baggeractie van ongeveer 200.000 kubieke meter nodig. Ter vergelijking: op het deel van de huidige vaarroute dat door de nieuwe insteek wordt afgesneden, wordt nu elke twee maanden ongeveer 20.000 kubieke meter gebaggerd.
Daarnaast laat de natuur op deze plek een duidelijke trend van aanzanding zien. Het graven van een doorgang gaat daardoor in tegen de natuurlijke ontwikkeling van het gebied en is daardoor niet wenselijk.
Effecten op stroming onzeker
Om een beter inzicht te krijgen in wat een dergelijke ingreep zou hebben op de waterbeweging in het gebied is er met computermodellen bekeken wat er gebeurt met de stroming als de doorgang er in een hypothetische situatie wél zou komen. Direct na aanleg blijft het meeste water vooral door de huidige, bestaande vaargeul stromen.
Na verloop van tijd zou de verdeling van het water echter kunnen veranderen wat tot verdere veranderingen in het bekken kan leiden. De stroomsnelheid in de huidige vaargeul wordt lager, waardoor die geul sneller kan dichtslibben. Tegelijkertijd ontstaan in de nieuwe doorgang hogere stroomsnelheden, waardoor die zich kan verdiepen. Het is alleen niet goed te voorspellen hoe snel dit gaat. De veranderingen in de bodem en het geulsysteem duren waarschijnlijk meerdere jaren.
Advies: doorgang nu geen verstandig plan
Hoewel de nieuwe route ervoor zorgt dat een korter stuk vaarweg onderhouden moet worden, is het niet zeker dat het totale onderhoud minder wordt. De combinatie van een grote ingreep en veel onzekerheden over de natuurlijke ontwikkeling, maakt dat het verleggen van de vaarroute nu geen logisch plan is.
