Eerste resultaten pilot Boontjes: veel minder baggeren nodig
Rijkswaterstaat voert van 2025 een pilot uit in vaargeul de Boontjes in de Waddenzee. Daarbij is de onderhoudsdiepte van de vaarweg aangepast van NAP -3,80 meter naar NAP -3,30 meter. Het doel van de pilot is om de hoeveelheid baggerwerk te verminderen en daarmee ook de impact op de natuur te verkleinen. Om de effecten te volgen, zijn tussen oktober 2024 en mei 2026 metingen uitgevoerd in en rond de Boontjes en het Kimstergat. Uit recent onderzoek van Rijkswaterstaat en Deltares blijkt dat er aanzienlijk minder baggerwerk nodig is geweest.
Sterke afname van baggerwerk
De eerste resultaten zijn positief. De nieuwe vaardiepte creëert een halve meter aan buffer die eerst moet opvullen voordat baggeronderhoud nodig is. Dit zorgt ervoor dat op het begin tijdelijk minder werk nodig is. In 2025 werd ongeveer 8.000 m³ bagger verwijderd uit de vaargeul. In de jaren vóór de pilot was dat gemiddeld ongeveer 195.000 m³ per jaar. Uit het onderzoek blijkt dat de ondiepere vaargeul beter aansluit bij de natuurlijke vorm van de geul. Daardoor is op minder plaatsen onderhoud nodig en neemt het baggerwerk af. Zodra de halve meter extra ruimte is opgevuld, kan structureel baggeronderhoud weer nodig zijn.
Aanslibbing vooral in noordelijke deel
De metingen laten zien dat de aanslibbing zich vooral voordoet in het noordelijke deel van de Boontjes. In andere delen van de vaargeul bleef de bodem grotendeels stabiel. Dit betekent dat er op minder plaatsen onderhoud nodig is. De pilot verkleint daarmee het gedeelte van de vaargeul waar regelmatig gebaggerd moet worden.
Meer inzicht in stroming en sediment
Naast de baggercijfers is ook gekeken naar stroming, sedimenttransport en troebelheid van het water. Ook blijkt dat de hoeveelheid sediment in het water sterk samenhangt met weersomstandigheden, zoals windrichting, windsnelheid en golfhoogte. Er is geen duidelijk verschil gevonden tussen voor- en najaarsmetingen.
Vooruitblik
De eerste resultaten laten zien dat de pilot effectief is in het verminderen van het baggerwerk in de Boontjes. Naar verwachting zal een deel van de extra ruimte in de vaargeul zich de komende jaren weer vullen met sediment. Toch is de verwachting dat ook daarna minder gebaggerd hoeft te worden dan vóór de start van de pilot. Volgens de huidige inzichten is in het noordelijke deel van de Boontjes waarschijnlijk tussen 2027 en 2028 opnieuw structureel baggerwerk nodig. Voor andere delen van de vaargeul lijkt dat later nodig te zijn, of mogelijk zelfs helemaal niet.
Meer informatie en rapportages op Kennisprogramma Beheer en Onderhoud Waddenzee - Rijkswaterstaat Publicatie Platform
