Effecten meten met biologische toetsen


Wat zijn biologische toetsen?

Biologische toetsen testen de effecten van stoffen op organismen.
Het meten van 'biologische effecten' (bioeffecten) gebeurt op gestandaardiseerde wijze in een laboratorium of in een veldsituatie. De gekweekte of uit het veld verkregen testorganismen, zoals bacteriën of vissen, worden blootgesteld aan milieumonsters. Het gaat daarbij vaak om milieumonsters met een complexe verzamelingen aan stoffen.
Deze toetsen worden ook wel bioassays genoemd. Het resultaat van de uitvoering van een bioassay geeft een indicatie van het mogelijk effect van bekende én onbekende stoffen op de ecologie.

Foto: Rijkswaterstaat

Waarom biologische toetsen?

Uit onderzoek naar stoffen in Rijn- en Maaswater blijkt dat slechts een klein deel van toxiciteit van het water kan worden verklaard met de gemeten stoffen die worden gevonden. Beleid en onderzoek op het gebied van chemische stoffen in oppervlaktewater beperken zich grotendeels tot de 100 à 200 toxische stoffen die voorkomen op prioritaire lijsten en waarvoor normen zijn afgeleid. Het effect van de vele stoffen, waarvoor geen individuele normen zijn afgeleid, wordt daarbij niet beoordeeld. Met behulp van bioassays wordt het eventuele versterkend of afzwakkend effect van de niet-gemeten stoffen en/of onbekende (mengsels van) stoffen en hun afbraakproducten op de ecologie, wél meegenomen

Toepassing van biologische toetsen

Er is een toenemende aandacht voor het gebruik van biologische toetsen of "bioassays", in de kwaliteitsbeoordeling van watersystemen. Binnen Rijkswaterstaat worden bioassays reeds toegepast, met name bij onderzoek naar de kwaliteit van baggerspecie en de effluentbeoordeling. Uit de tot nu toe bereikte resultaten blijkt een groot potentieel voor bio-effectbeoordeling.
In 2002 is in de Waddenzee een pilotstudie uitgevoerd naar de mogelijkheid om biologische effecttechnieken toe te passen bij de beoordeling van marien oppervlaktewater. Het doel van de studie is het vergaren van kennis omtrent de bemonstering, de chemische voorbewerking van monsters, de praktische uitvoering van de bioassays en het interpreteren van de resultaten.