Ontwikkelingen Lauwersmeergebied

Artikel 'Het Lauwersmeer overspoeld' (Dagblad v/h Noorden, okt. 05)

Het gebied rond het Lauwersmeer is in beweging. Letterlijk en figuurlijk. Het water stroomt het gebied in en uit . Net als de plannen om de rand van het Lauwersmeer in te vullen met bungalows, villa's en waterpartijen. Wat maakt het Lauwersmeergebied zo aantrekkelijk om het vol te bouwen en hoe wordt tegen die ontwikkeling aangekeken?

Esonstad, Lauwershage en villapark Lauwerssee. De projecten richten zich op een specifieke doelgroep. De reden om naar de rand van het Lauwersmeer te trekken, lekker aangeschurkt tegen de rand van het Nationaal Park Lauwersmeer, is voor elke doelgroep verschillend. Van de toerist/bewoner die vertier in zijn eigen vakantiepark zoekt tot de natuurliefhebber, die voor de rust en ruimte komt.

Districtshoofd Alewijn Brouwer van Staatsbosbeheer is niet blij met de toenemende bebouwing aan de rand van zijn natuurgebied van internationale allure. "Landschappelijk is het niet fraai. Het landschap en de belevingswaarde van het nationaal park worden er door aangetast. Bij de uitkijktoren Suyderoog kijk je uit over een stil landschap. In de verte is nu net een bungalowpark verrezen. Dat verhoogt de belevingswaarde niet. Veel bezoekers komen voor rust, ruimte, stilte en vogels, het visitekaartje van het Lauwersmeer."

Platform
Staatsbosbeheer staat wel achter de plannen voor de zorgwoningen van Lauwershage. Brouwer vindt dat een goed initiatief voor de streek. "Het nationaal park is een platform om al varende, wandelende en fietsende natuurgericht te recreëren." Hij is minder ingenomen met de plaats voor de zorg- /vakantiewoningen. In de visie van Staatsbosbeheer had er beter eerst een studie gedaan kunnen worden. "Nu lijkt het een beetje zo van: we hebben een plek waar wat moet komen, dan daar maar. We maken ons wat zorgen dat locatie minder gunstige effecten voor de natuurwaarden kan hebben."
Volgens Brouwer heeft de rand van het Lauwersmeer een belangrijke functie als uitloopgebied voor foeragerende vogels. Hij wijst op de gevoeligheid van het gebied voor verstoring en de stiltezones van het nationaal park. "Er ligt een nationale verantwoordelijkheid de natuur in het park prioriteit te geven. De vakantieprojecten rond het park trekken verkeer aan en dat kan negatieve effecten op natuurwaarden hebben."
Rond het Lauwersmeer is, zo zegt Brouwer, nu sprake van een oprukkende bebouwing, die sterk versnipperd is. Staatsbosbeheer pleit voor sterkere concentratie van functies als bebouwing en intensieve recreatie. Zo blijft de kwaliteit van natuurgebieden beter gewaarborgd. "In de toekomst willen we hierover graag overleggen met gemeentes en we sluiten ook oplossingen in de vorm van grondruil niet uit."

Waddentoerisme
De Amelander VVV-directeur Pieter Smit daarentegen vindt ontwikkelingen rond het Lauwersmeer een goede zaak. "De recreatie in het Lauwersmeergebied heeft indirect invloed op het waddentoerisme. Er komen straks gegarandeerd extra mensen naar de eilanden."
Smit ziet in de recreatieve trek naar het Lauwersmeer niet als een bedreiging. "Angst is een slechte raadgever, concurrentie houdt je scherp en alert. Ik heb liever dat toeristen naar het Lauwersmeergebied gaan dan naar Zeeland."
De Waddenkust en Waddeneilanden moeten steeds meer als één gebied worden aangeprezen. "In die win-win situatie moet je van elkaar profiteren, elkaar versterken. Kom je naar het Lauwersmeergebied, ga je misschien ook eens een dagje naar een Waddeneiland."

Voor Marieke Smeeing van makelaardij M&M Smeeing uit Soest is het zo duidelijk als wat dat hun project Villapark Lauwerssee voor de natuurliefhebber en rustzoeker is bedoeld. "Wij sluiten aan bij de sfeer van het Lauwersmeergebied. Bij ons willen mensen rust en ruimte. Weg van de hectiek van alledag. Weg van gehaastheid en druk, druk, druk dat in de Randstad de boventoon voert. Het is nog een prachtig mooi onontdekt stukje Friesland. Als ik mensen meeneem zijn ze verbaasd dat er na Joure nog Friesland is. Hoe mooi het in het Lauwersmeer is. Mensen denken bij Friesland meestal alleen aan de Friese meren. Stugge Friezen? Ik moet ze nog ontdekken. In Friesland is de sfeer gemoedelijk."

Landschappelijk
Landschappelijk gezien is de race gelopen. Architect Jan Hendriks Bos uit Ternaard vindt dat de recreatieparkjes zich als landschappelijk element zouden moeten gedragen, niet als dorpje. "Je moet de landschappelijke schaal terug kunnen vinden. De tuttigheid van Esonstad spreekt mij niet aan. Het past daar niet. Een gebouw moet iets aan het natuurgebied toevoegen. Er niet iets van afsnoepen. Zorgen dat structuren in het landschap passen."

Klaas Odink van Esonstad bv denkt dat de hang naar nostalgie, 144 van de 250 huisjes zijn in Oud-Hollandse stijl opgetrokken, het sterke punt is. "Esonstad heeft veel aandacht gegeven aan de inrichting van het stadje, materiaalgebruik, en het historisch beeld." Ook hij vermoedt dat de belangstelling, een groot deel van de klok- en trapgevelhuisjes is al aan de man gebracht - komt omdat men ontdekt dat het Noorden niet het einde van de wereld is. "Dat hoor ik vaak. Hier ligt de wereld aan je voeten. Veel water, je kunt met een boot, diepgang 1,80 meter, overal naar toe. De vaargeul in het park is 2 meter diep."
Opmerkelijk is, aldus Odink, dat driekwart van de kopers uit noordelijke provincies komt. "Veelal uit een oogpunt van belegging. Die mensen zijn met de beurs van een koude kermis gekomen en zoeken wat anders. Je koopt een bult steen, de woning blijft een woning. Met een beetje geluk heb je na verloop van tijd waardestijging en inkomsten uit verhuur."

Decentraal
"Het rijksbeleid gaat uit van decentraal wat decentraal kan. Zo veel mogelijk overlaten aan gemeenten", zo zegt Rom Afman uit Veenwouden. Hij is hoofd van de afdeling overheden Friesland bij de Inspectie Noord van Vrom in Groningen, "Wij beoordelen de gemeentelijke plannen aan de hand van de Nota Ruimte. In een gebied waar het rijk wil sturen kijken we of een plan in het rijksbeleid past. Zo niet dan geven wij in het kader van de bestemmingsplanprocedure een negatief advies."
Volgens Afman is de invloed van de randbebouwing bij het Lauwersmeer op het Nationaal Park zonder meer aanwezig. "De plannen voor Esonstad waren er al jaren. Ontwikkelingen die in de pijplijn zitten kun je vaak maar heel moeilijk terugdraaien."

Lauwershage past, aldus Afman, natuurlijk beter in de Kollumerwaard dan een kruitfabriek. Bij de beoordeling van het bestemmingsplan zal de invloed en het effect op de natuur meewegen in het advies van Vrom. Dat Lauwershage voorzichtig met de natuur wil omgaan door een milieueffectrapportage te maken, vindt hij een prima zaak.

Villapark Lauwerssee
Villapark Lauwerssee in Kollumeroord aan de zuidkant van het Lauwersmeer, eigendom van Jan Smeeing uit Soest, lag al zo'n vijf jaar op de plank toen het plan begin dit jaar uit de kast werd gehaald. Het project levert permanent enkele tientallen arbeidsplaatsen op. Er komen op het 26 hectare grote terrein 175 luxe villa's op grote kavels, speciaal bedoeld voor de natuurliefhebber op zoek naar rust en ruimte. De meeste huizen komen aan het water te liggen, maar krijgen geen open verbinding met het Lauwersmeer. De eerste vijftig woningen moeten volgend jaar klaar zijn. De laatste uiterlijk 2009. Er komen geen voorzieningen als zwembad of restaurant. Het project kost 33 miljoen Euro.

Esonstad
Het vakantiestadje Esonstad bij Oostmahorn is vernoemd naar het vestingstadje, dat daar volgens overlevering al dan niet nabij Ezumazijl zou hebben gelegen. In 1230 zou het door een enorme vloedgolf ten onder zijn gegaan. In het hedendaagse Esonstad is plek voor 250 woningen, grotendeels in historische stijl gebouwd. Het terrein meet 46 hectare waarvan er 20 worden bebouwd. In het vakantiestadje zijn door de vennootschap Esonstad tal van voorzieningen voor de bewoners gedacht. Waterpartijen brengen bootbezitters tot aan achter- of voordeur en natuurlijk het Lauwersmeer zelf. De projectkosten zijn geraamd op 50 miljoen Euro. De omzet in lokale economie stijgt met 3 miljoen Euro. Het themapark moet in 2007 helemaal klaar zijn.

Lauwershage
Lauwershage is het grootste bouwproject dat aan de rand van het Lauwersmeer verrijst. Op de 80 hectare van de voormalige kruitfabriek in de Kollumerwaard komen 350 vakantie-/zorgwoningen met tal van faciliteiten. Het vakantiepark van Phanos uit Houten biedt permanent werk aan tweehonderd mensen, onder wie vijftig zorgverleners. Lauwershage wordt met het Lauwersmeer verbonden. De bouwstart van de eerste vakantiehuizen is medio 2007 voorzien. In 2009 moeten de bouwactiviteiten afgerond zijn.