Kees van Es: Naar een Rijke Waddenzee

Webredacteur Jelle Rijpma maakt een ronde langs de velden in het Waddengebied. Hij interviewt vertegenwoordigers van een bonte verzameling aan waddengerelateerde initiatieven en organisaties. Deze lopen uiteen van adviseurs, wetenschappers en bestuurders tot kunstenaars havenbazen of vissers. Dit resulteert in korte weergaven van uiterst diverse en soms verrassende ontmoetingen.

Als derde in de reeks: Kees van Es van het Programma Naar een Rijke Waddenzee

Datum: 17 september 2014

Naar een Rijke Waddenzee

Kees van Es leidt sinds 2010 het Programma naar een Rijke Waddenzee. Het programma heeft als doel natuurherstel en verduurzaming van het gebruik van de Waddenzee te versnellen. Daartoe  ondersteunt het programma alle partijen die verantwoordelijk zijn voor natuurherstel in concrete projecten. Betrokkenen zijn onder meer het ministerie van Economische Zaken en Rijkswaterstaat, maar ook de Waddenprovincies, de Coalitie Wadden Natuurlijk (CWN) en sectoren als recreatie en visserij.

“Wat de Waddenzee precies rijk maakt? Goeie vraag”, zegt van Es. “In 2010 zijn we gestart met een gezamenlijk streefbeeld op basis van de PKB, het Beheer en Inrichtingenplan van het Regie College Waddengebied en Tij gekeerd van de CWN . Herstel van biobouwers als mosselbanken en zeegras, helder genoeg water en rust op de bodem als voorwaarde voor herstel, meer geleidelijke overgangen tussen de Waddenzee en de kust, een voedselweb dat evenwichting is van opbouw zodat er niet alleen genoeg garnalen zijn, maar ook genoeg grote vissen. Voor de natuur, maar ook voor een visserij met toekomst.  Die streefbeelden gaan dus verder dan natuur alleen, want er moet ook voldoende ruimte zijn voor duurzame visserij, toerisme en bereikbaarheid van de havens. Uiteraard binnen de randvoorwaarden die de natuur stelt.”

Als in alle projecten en programma’s gaan er dingen snel  en minder snel. Hoe zit dat bij het Programma Rijke Waddenzee?  “Aan vispassages en zoet-zout overgangen wordt enorm hard gewerkt. De eerste passages zijn gerealiseerd, en ja, natuurlijk is het plan voor de vismigratierivier in de Afsluitdijk iconisch. Een groots project, dat steeds meer vorm krijgt. Ook zijn grote stappen gemaakt in de verduurzaming van de visserijsector, met name in de mossel- en garnalenvisserij, al vergt dat een lange adem. Via voorbeelden als de Prins Hendrikdijk en het Deltaprogramma staan innovatieve dijktrajecten nu bij de waterschappen op de agenda.

Waar het minder goed gaat? Het herstel van het Eems-Dollard estuarium, dat is lastig. Daar is het steeds weer zoeken binnen welk proces we naast habitatherstel langs de randen, ook stappen kunnen zetten op weg naar grootschaliger systeemherstel. Ook de bereikbaarheid van de eilanden en havens en hoe je met slimmere baggertecnieken toch de bereikbaarheid kan garanderen blijft een opgave.  Niet nieuw, maar wel steeds nadrukkelijker in de aandacht is de ontwikkeling van visbestanden. De focus is vanuit PRW wel erg op de mossel- en garnalenvisserij geweest, maar het is nu zoeken naar de sleutels voor herstel van visbestanden zelf. ”

Op de vraag of er aan het programma een einddatum hangt: “Er is als een soort richting een streefbeeld met natuurambities bepaald tot 2030. In eerste instantie is 2014 gekozen om te evalueren. Die evaluatie  is af, en ziet er bijzonder positief uit. Op dit moment zijn EZ, de provincies en Rijkswaterstaat met elkaar in gesprek hoe het programma de komende jaren zijn vervolg krijgt. Wel duidelijk is dat de partijen door willen met PRW als een tijdelijk programma als ‘tussenfiguur’ dat partijen blijft ondersteunen. Een programma dat in opdracht van partijen bepaalde projecten ontwikkelt of begeleidt, maar ook ruimte houdt om nieuwe initiatieven te ontwikkelen. Het is best goed hoor, om met passen op de plaats onafhankelijk te blijven. Je moet niet een organisatie op zichzelf willen worden, met eigen organisatiedoelen. Mijn ambitie is wel, om het eigenaarschap en de financiering van het programma breder te organiseren dan nu het geval is. Een soort Programma Rijke Waddenzee 2.0. Een volgend moment om te kijken wat de resultaten zijn ligt nu in 2018. Dan komen een aantal dingen bij elkaar, zoals de uitwerking van de Samenwerkingsagenda van alle partijen die de Waddenzee beheren.”

Tegen het einde van het gesprek komt het thema Werelderfgoed ter sprake. Een stempel dat goed past op het concept van de Rijke Waddenzee. Samen met andere partijen en de huidige ‘aanjager’ wordt nu gekeken hoe we het concept van Waddenzee Werelderfgoed beter kunnen benutten. In de voorlichting en educaties , maar ook om de vermarkting van het Waddenzee Werelderfgoed te verbeteren. “Hier is capaciteit voor nodig en ook de wil om het echt samen op te pakken”, aldus Van Es. “Hoewel er een trilateraal actieprogramma ligt wordt hier vooral afzonderlijk van elkaar aan gewerkt. Ik was onlangs in Namibië. Als je ziet hoe daar de promotie voor bezoekers geregeld is, en hoe informatiecentra, belevingstochten in de natuur en overnachtingen op elkaar afgestemd zijn, dat is heel goed. Natuurtoerisme is daar de grootste bron van inkomsten. Maar ja, een olifant is natuurlijk wat zichtbaarder dan een sublitorale mosselbank. Bovendien is daar maar één partij verantwoordelijk voor het totale beheer van alle wildparken.”

www.rijkewaddenzee.nl 

U kunt op dit interview reageren. Reacties worden gescreend op taalgebruik voordat ze gepubliceerd worden.